W zależności od mechanizmu powstawania impulsów bólowych rozróżniamy dwa podstawowe jego rodzaje:

 

1. BÓL RECEPTOROWY - powstający w wyniku pobudzenia nocyceptorów (receptorów bólowych). W zależności od miejsca pobudzenia receptorów ból receptorowy dzielimy na:

°       BÓL SOMATYCZNY- gdy pobudzane są nocyceptory skóry i tkanek miękkich, okostnej, otrzewnej ściennej i opłucnej ściennej — itp. bóle kostne w wyniku przerzutów do kości,

°        BÓL TRZEWNY - gdy pobudzane są nocyceptory w obrębie narządów wewnętrznych jamy brzusznej i klatki piersiowej (trzewi)

 

2. BÓL NEUROPATYCZNY (15% wszystkich dolegliwości bólowych zawiera tę składową) powstający w wyniku uszkodzenia dróg nerwowych obwodowych lub/i ośrodkowych, W zależności w jakim stopniu drogi nerwowe są uszkodzone, mówimy o:

NERWOBÓLU (RWA) - gdy nerw jest uciśnięty lub nacieczony przez nowotwór

BÓL Z ODNERWIENIA - gdy nerw jest zniszczony

 

3. BÓL WEGETATYWNY (SYMAPTALG1A) - gdy zniszczony nerw zawiera w sobie włókna układu wspólczulnego

 

 

 

SOMATYCZNEGO - ostry, stały, łatwy do zlokalizowania, nie promieniuje, nie towarzyszą mu objawy wegetatywne (nudności wymioty itp.)

 

TRZEWNEGO - tępy. przerywany, trudny do lokalizacji (często w linii pośrodkowej), rozlany, promieniuje do odległych obszarów, często towarzyszą mu objawy wegetatywne

NEUROPATYCZNEGO - pieczenie, palenie, ściskanie imadłem, kłucia, napady szarpiącego bólu,

 

ZASADY LECZENIA BÓLU NOWOTWOROWEGO WEDŁUG WHO

1. Leki powinno się w miarę możliwości stosować DOUSTNIE

2. według ZEGARKA - w regularnych odstępach czasu, aby zapobiec nawrotowi bólu

3. według DRABINY ANALGETYCZNEJ - schematu stosowania leków przeciwbólowych od najsłabszych do najsilniejszych

4.  INDYWIDUALNIE - dawka leku przeciwbólowego powinna być dostosowana indywidualnie do chorego, szczególnie dotyczy silnych opioidów (morfina , fentanyl)

5. zawsze należy stosować LECZENIE WSPOMAGAJĄCE zwalczanie bólu tzw. adjuwanty

6. MONITOROWANIE LECZENIA - efektywność leczenia powinna być sprawdzana regularnie

 

 

1.  Ból jest złożonym zjawiskiem nie tylko czuciowym, ale i emocjonalnym. Zatem stan psychiczny znacznie wpływa na intensywność odczuwanego bólu. Pacjent w lęku czy depresji może odczuwać ból mocniej.

2. Pacjent ma zawsze rację - BÓL JEST TYM,  CO PACJENT NAZYWA BÓLEM

3. Ze względu na fakt, że ból leczy się również za pomocą innych leków niż przeciwbólowe np.: lekami
przeciwdepresyjnymi i przeciwpadaczkowymi (szczególnie w zwalczaniu bólu neuropatycznego), należy poinformować o tym fakcie pacjenta, aby rozwiać jego wątpliwości dotyczące konieczności stosowania tych leków

 

NAJCZĘŚCIEJ STOSOWANE SILNE LEKI PRZECIWBÓLOWE - WSKAZÓWKI PRAKTYCZNE

MORFINA preparaty MST, SKENAN, DOLTARD, M-ESLON, SEYREDOL

 

 - w płynie do podawania doustnego lub w ampułkach do podawania do motylka ~ podaje się regularnie co 4 godziny lub doraźnie. Działa szybko i do 4 godzin

 

- tabletki o szybkim uwalnianiu - SEVREDOL co 4 godziny lub doraźnie - dopuszczalne rozgryzanie lub dzielenie w celu przyjęcia dawki, zaleconej "        tabletki o powolnym uwalnianiu — przyjmuje się co 12 godzin, początek działania po ok. 3 godzinach, czas trwania efektu przeciwbólowego do 12 godzin, NIE WOLNO DZIELIĆ!!!

 

FENTANYL preparat w plastrach przezskómych DUROGESIC w dawkach 25, 50,75, lOO ug/h

- zmiana piastra regularnie co 3 doby

 

- naklejamy na skórę nieuszkodzoną, nieowłosioną (NIE GOLIĆ! i!), tam gdzie jest tłuszcz, a nie gdzie boli

 

- NIE WOLNO PRZECINAĆ PLASTRÓW !!! w celu otrzymania dawki obecnie stosowanej