Zapalenie gruczołu prostaty jest często spotykaną chorobą u mężczyzn zwłaszcza w wieku średnim. Choroba ta powoduje potrzebę częstego oddawania moczu, jego mętnienie lub zakrwienie, ból w trakcie oddawania moczu, brak zdolności kontrolowania tej czynności oraz inne uciążliwości z tym związane. Łączy się to z częściowym lub całkowitym zatkaniem przewodu moczowego, zaleganiem moczu oraz takimi objawami jak: bezsenność, nadpobudliwość nerwowa, bezpłodność, osłabienie pamięci.

Problemy z gruczołem krokowym, czyli prostatą (sterczem), ma coraz więcej mężczyzn po 50. roku życia. W Europie Zachodniej i USA rak stercza jest najczęstszym nowotworem złośliwym u mężczyzn i stanowi 20 proc. wszystkich nowotworów. W Polsce rak stercza znajduje się na trzecim miejscu, po raku płuc i żołądka, i stanowi około 5 proc. wszystkich zgonów z powodu nowotworów u mężczyzn.

Objawy

Powiększenie gruczołu stanowi przeszkodę w odpływie moczu z pęcherza moczowego, dlatego też objawy te nazywamy objawami przeszkody podpęcherzowej. Do tej grupy objawów zaliczamy:

• osłabienie strumienia moczu,
• czekanie z rozpoczęciem oddania moczu (czyli mikcji),
• przerywany strumień moczu,
• wykapywanie moczu z cewki po oddaniu moczu,
• oddawanie moczu "na raty",
• uczucie niepełnego oddania moczu,
• w stadium zaawansowanym - zatrzymanie moczu.

Przy zatrzymaniu moczu może dojść do zjawiska zwanego ischuria paradoxa - paradoksalnego oddawania moczu. Polega ono na tym, że mimo olbrzymiego pęcherza wypełnionego zalegającym moczem wydobywa się on jedynie kroplami z cewki moczowej.

Badania

Badania te powinny obejmować mężczyzn, u których stwierdzono objawy ze strony dolnych dróg moczowych sugerujące łagodny rozrost stercza.

Badania zalecane, które należy wykonać u każdego mężczyzny z dolegliwościami układu moczowego:

• wywiad chorobowy
• punktowa ocena objawów (I-PSS) i ocena jakości życia (QOL).
• badanie pacjenta ogólne i badanie gruczołu krokowego palcem przez odbytnicę (per rectum, DRE)
• badanie ogólne moczu

Inne badania zalecane:

• określenie czynności nerek
• określenie stężenia swoistego antygenu sterczowego (PSA)
• zapis przepływu moczu przez cewkę moczową (uroflowmetria)
• ocena zalegania moczu w pęcherzu moczowym po oddaniu moczu
• zapis oddawania moczu - częstość i objętość

Profilaktyka

W profilaktyce raka stercza coraz bardziej znana jest niekorzystna rola kwasów tłuszczowych zawartych w tłuszczach zwierzęcych i czerwonym mięsie. Podwyższony poziom nasyconych kwasów tłuszczowych, a zwłaszcza kwasu alfa-linolenowego zwiększa ryzyko zachorowania na raka stercza. Kwasy tłuszczowe występujące w rybach i owocach morza ryzyko to zmniejszają.
Zanieczyszczenie środowiska: powietrza i gleby, kontakt z chemicznymi związkami aromatycznymi, metalami ciężkimi i z izotopami, na jaki narażeni są pracownicy przemysłu chemicznego, gumowego i farbiarskiego oraz drukarń, zwiększa zagrożenie zachorowania na raka stercza. Wykazano też, że w rejonach, w których woda zawiera znaczne ilości kadmu, wzrasta zachorowalność na raka gruczołu krokowego. Najprawdopodobniej kadm wypiera cynk, którego stężenie w prawidłowym sterczu jest wyjątkowo duże, i w ten sposób zaburza przemiany hormonalne, i powoduje wzrostu poziomu testosteronu.

Wskazówki dietetyczne dla mężczyzn w każdym wieku:

• jedz więcej świeżych owoców, ziaren zbóż i warzyw, zaś szczególnie cenne w profilaktyce raka stercza są warzywa strączkowe (także mrożone);
• ogranicz spożycie czerwonego mięsa i tłustych pokarmów;
• włącz do diety drób oraz ryby;
• ogranicz spożycie cukru i liczbę kalorii w codziennej diecie;
• zamiast słodzonych napojów gazowanych pij soki warzywne i owocowe, zieloną herbatę;
• nie przesadzaj z alkoholem i paleniem tytoniu
• systematycznie zażywaj ruchu; długotrwałe siedzenie w biurze lub w samochodzie źle wpływa na twój organizm.