Zwracam się teraz do was, pracownicy służby zdrowia, lekarze, pielęgniarze
i pielęgniarki, kapelani i siostry zakonne, pracownicy techniczni i administracyjni, opiekunowie społeczni i wolontariusze.
Na wzór Dobrego Samarytanina pomagacie i służycie chorym i cierpiącym,
szanując w nich zawsze przede wszystkim godność osoby, a oczami wiary dostrzegajšc w nich obecność Jezusa cierpiącego. Strzeżcie się
obojętności, która może wynikać z przyzwyczajenia. Odnawiajcie codziennie postanowienie bycia braćmi i siostrami wszystkich bez żadnej różnicy; w swojš niezastšpionš pracę zawodowš, wykonywanš w ramach dobrze zoorganizowanych struktur, wkładajcie "serce", które jedynie jest zdolne nadać im ludzkie oblicze.
Żadna instytucja sama z siebie nie zastšpi ludzkiego serca, ludzkiego współczucia, ludzkiej miłości, ludzkiej inicjatywy, gdy chodzi o wyjście naprzeciw cierpieniu drugiego człowieka. Odnosi się to do cierpień fizycznych; o ileż bardziej jeszcze, gdy chodzi o różnorodne cierpienia moralne, gdy przede wszystkim cierpi dusza.

 Jan Paweł II, Do chorych i cierpiących

 

Cielesna cząstka pełna jest cierpienia. W miarę postępu nieuleczalnej choroby w człowieku skupiają się przeplatające się nawzajem różnie intensywne dolegliwości, jedne z nich znikną, nie powracają, inne dozgonnie o sobie przypominajš. Nie wszystkie niżej wymienione objawy są obecne u jednego chorego. Ból jako objaw szczególny zostanie przedstawionym w innym wykładzie. Skargi majšce swe początki w układzie pokarmowym to m.in.: przykry zapach z ust, suchość, zapalenie i grzybica jamy ustnej, zaburzenia smaku, brak łaknienia i wyniszczenie, zaburzenia połykania, zgaga, nudnoąści, odruchy wymiotne i wymioty, uczucie ciężaru w brzuchu, niedrożnożć przewodu pokarmowego, biegunki i zaparcia oraz zaczopowanie kałem, nietrzymanie kału,  wodobrzusze. Duszność jest objawem z układu oddechowego. Poza nią kaszel, czkawka i krwioplucie. Rzężenia, wrażenia gotowania się w gardle u osób leżących to niezwykle stresujący objaw; pojawia się on wtedy, gdy chory jest zbyt słaby, aby odkrztusić wydzielinę zbierającą się w gardle. Może dotyczyć to chorych świadomych. Często zdarza się ten objaw u umierających.
Problemy sprzęgnięte z układem moczowym to: niemożność samoistnego oddania moczu, nietrzymanie, częste oddawanie moczu, bolesne parcie na mocz i ból podczas jego oddawania. Krwiomocz to kolejny objaw potęgujcy obawy o własne zdrowie. Układ kostno-mięśniowo-stawowy łączy się z osłabieniem, łatw męczliwości, przykurczami i zmniejszaniem się masy mięśniowej. Myśląc o skórze od razu mówimy o odleżynach. Poza nimi świąd, bladość, rozległe wylewy krwi, nadmierne pocenie się, zwiększona wrażliwość naciepło, zimno, zaczerwienienie i pękanie skóry. Obrzęki, napadowe przyspieszenia akcji serca, wrażenie pulsowania w głowie, uczucie omdlewania jest najczęściej związane z nieprawidłową pracą układu krążenia. Układ nerwowy w różny sposób daje znać o swojej zaburzonej pracy. Szumy i zawroty głowy, bezsenność, osłabienie, niemożność utrzymania prawidłowej postawy ciała i prawidłowej ruchomości kończyn, ataki padaczkowe,  osłabienie ostrości wzroku, zaburzenia pojmowania i skupiania uwagi.
Ból jest objawem występujšcym powszechnie. Nie stanowi on objawu  zarezerwowanego dla chorób pojmowanych jako choroby układu nerwowego.
Na zakończenie chcę podkreślić złożoność ciała ludzkiego, czego skutkiem
jest możliwość wystąpienia wieloprzyczynowego objawu. Nie należy także zapominać o nierozerwalnej więzi ciała i psychiki.