BADANIE CYTOLOGICZNE LUB HISTOPATOLOGICZNE

Wykonywane na zlecenie lekarza.

Wstępem do każdego postępowania leczniczego jest zebranie, za pomocą dostępnych metod diagnostycznych, możliwie jak największej ilości informacji o chorobie nowotworowej. Szczególne znaczenie, ważne dla wyboru metody leczniczej, rozległości zabiegu operacyjnego i rokowania, ma ustalenie typu histologicznego nowotworu i stopnia jego złośliwości. W niektórych przypadkach wystarcza tylko stwierdzenie obecności komórek nowotworowych dla podjęcia dalszych decyzji terapeutycznych. Współczesne zasady onkologii zabraniają podejmowania decyzji terapeutycznych bez rozpoznania histopatologicznego.

Biopsja (Biopsja Aspiracyjna Cienkoigłowa, punkcja), czyli pobranie z badanej zmiany niewielkiego fragmentu za pomocą igły i strzykawki, z reguły jest bezbolesna. Przy badaniu dzieci może zaistnieć konieczność znieczulenia ogólnego.

Dzięki zmniejszonej łączności, która cechuje utkanie tkankowe większości nowotworów bez trudu aspiruje się (zasysa) do światła igły komórki z guza rozrastających się w głębi tkanek. Biopsję cienkoigłową stosuje się do ustalenia rozpoznania wyczuwalnych i niewyczuwalnych zmian. W przypadku guzów niewyczuwalnych biopsję wykonuję się pod kontrolą badań topograficznych ( obrazowych ) np. tomografii komputerowej, mammografii. Jest to tzw. biopsja celowana.

WSKAZANIA DO WYKONANIA BADANIA

• Ustalenie rozpoznania cytologicznego lub histopatologicznego.
• Ocena zaawansowania klinicznego.
• Uzyskanie materiału do innych badań
• Badania przesiewowe
• Ocena czynności onkologicznej wyciętych marginesów tkankowych

Badanie trwa od kilku do kilkunastu minut.

INFORMACJE, KTÓRE NALEZY ZGŁOSIĆ WYKONUJĄCEMU BADANIE

Przed badaniem:

• skłonność do krwawień (skaza krwotoczna)
• uczulenie na leki, zewnętrzne środki odkażające (np. jodynę)

W czasie badania:

• wszelkie doznania bólowe

JAK NALEŻY ZACHOWAĆ SIĘ PO BADANIU

Należy dbać o czystość rany, zmieniając codziennie opatrunek. Jeżeli rana jest czysta, w 7-10 dobie po badaniu należy zgłosić się do lekarza celem zdjęcia szwów. Wynik badania może być znany dopiero po kilkunastu dniach.

PRZYKŁADY INNYCH  WYBRANYCH BADAŃ

Badania krwi

Krew jest tkanką płynną złożoną z elementów morfotycznych czyli komórkowych i osocza. Podstawowe badanie morfologiczne krwi zawiera następujące oznaczenia:

• Krwinki czerwone (erytrocyty) – RBC
• Krwinki białe (leukocyty) – WBC
• Krwinki płytkowe (trombocyty) – PLT
• Hemoglobina – Hb, Hgb
• Hematokryt – Ht
• Średnia objętość krwinki czerwonej – MCV

Podstawowym składnikiem krwinek czerwonych jest hemoglobina transportująca tlen do poszczególnych tkanek.

Erytrocyty są produkowane w szpiku kostnym. Zmniejszoną liczbę erytrocytów w jednostce objętości nazywamy niedokrwistością.

Krwinki białe  leukocyty) biorą udział w mechanizmach obronnych organizmu. Występują we krwi, limfie i tkance łącznej.

Hemoglobina stanowi podstawowy składnik krwinek czerwonych. Jest białkiem transportującym tlen w organizmie.

Płytki krwi (trombocyty) są jednym z elementów układu krzepnięcia. W miejscu uszkodzenia naczynia krwionośnego płytki krwi przylegają do niego i uwalniają z siebie szereg substancji chemicznych powodujących nagromadzenie innych płytek i zlepianie ich co spowoduje zatamowanie krwawienia.

Hematokryt wyraża procentowo stosunek objętości erytrocytów do objętości krwi.

MCV średnia objętość krwinki czerwonej

MCHC średnie stężenie hemoglobiny we krwi

MCH średnia masa hemoglobiny w czerwonej krwince              

OB Czas opadania  krwinek w osoczu                  

BADANIE OGÓLNE MOCZU

Podczas badania sprawdza się następujące parametry:

• Zabarwienie
• Przejrzystość
• Ciężar właściwy
• Obecność kryształów
• Obecność komórek nabłonka płaskiego, śluzu
• Obecność bakterii

Mocz prawidłowo może mieć zabarwienie od zupełnie bezbarwnego do ciemnożółtego, jest to zależne od stopnia zagęszczenia moczu. Jeśli mocz ma nieprawidłową barwę to może się na to składać wiele przyczyn. Jakakolwiek zmiana w zabarwieni, poza prawidłową, powinna być skonsultowana z lekarzem.

Często czerwona barwa moczu pojawia się po spożyciu buraków, papryki i czarnych jagód. Nie powinno to nas wtedy niepokoić.

CIĘŻAR WŁAŚCIWY MOCZU - gęstość względna moczu zależy przede wszystkim od zawartości chlorku sodu, mocznika, innych elektrolitów, mocznika, kreatyniny lub kwasu moczowego.

TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA

Służy do uwidaczniania wnętrza ciała ludzkiego. Dzięki tomografii komputerowe możemy otrzymywać poprzeczne obrazy ciała ludzkiego bez jego otwierania.

Badanie to polega na prześwietleniu danej okolicy ciała wiązką promieni rentgenowskich i pomiarze ich pochłaniania przez tkanki o różnej gęstości.

Tomografię komputerową stosuje się w:

• badaniach ośrodkowego układu nerwowego
• diagnostyce klatki piersiowej i struktur śródpiersia
• ocenie przewodu pokarmowego
• ocenie zmian naczyniowych
• diagnostyce guzów nowotworowych i wielu innych przypadkach.

Rzadko jest wymagane specjalne przygotowanie. Ewentualne wskazówki pacjent otrzymuje podczas umawiania się na badanie.

MAMMOGRAFIA

Jest to obrazowa metoda badania gruczołu piersiowego (sutka) z użyciem promieni rentgenowskich. Badanie to wykonuje się specjalnym aparatem rentgenowskim (mammograf), co pozwala odróżnić poszczególne struktury oraz zmiany patologiczne w sutku.

CYTOLOGIA SZYJKI MACICY

To podstawowe badanie szyjki macicy, które pozwala wychwycić jeszcze przedinwazyjne stadium raka. Wszelkie nieprawidłowości w rozmazie cytologicznym są badane dalej aż do uzyskania pewnej diagnozy, która pozwala szybko rozpocząć leczenie. Badanie cytologiczne- polega na mikroskopowej ocenie pobranych z szyjki macicy komórek i określeniu zagrożenia przemiany ich w komórki nowotworowe.

OZNACZANIE MARKERÓW NOWOTWOROWYCH WE KRWI

Komórki nowotworu, w trakcie ich życia lub w rezultacie rozpadu, wytwarzają charakterystyczne substancje i wydzielają je do płynów ustrojowych – wykrywając ich obecność lub zwiększone, w stosunku do normalnego stężenie we krwi obwodowej można domniemać istnienie nowotworu. Są to tzw. markery nowotworowe.

Na podstawie stężenia tych substancji można określić masę i ilość komórek nowotworowych. Każdy typ nowotworu ma swoją charakterystyczną substancję, a nawet każdy narząd, w którym rozwija się choroba nowotworowa, ma swój określony marker. Badając rodzaj i stężenie markerów można określić, jaki jest stopień zaawansowania choroby, z jakim typem nowotworu mamy do czynienia oraz gdzie znajdują się jego ogniska.

Najczęściej do tego badania pobiera się krew.