Aby zrozumieć, w jaki sposób chemioterapia może nam pomóc, należy najpierw poznać różnice między komórką nowotworową a prawidłową. Należy zrozumieć, w jaki sposób komórki nowotworowe się rozrastają oraz jak możemy powstrzymać ten proces.

O ŻYCIU KOMÓRKI
Wszystkie żywe organizmy są zbudowane z komórek, a każda z nich ma swoje własne życie. Komórki są podstawowym budulcem organizmów żywych. Kiedy spojrzymy na organizm jednokomórkowy, choćby na amebę, którą z pewnością widzieliśmy pod mikroskopem na szkolnych zajęciach biologii, to rozpoznamy wiele elementów składowych, utrzymujących komórkę przy życiu i umożliwiających jej funkcjonowanie oraz podział. Błona komórkowa otacza komórkę i oddziela ją od środowiska, w którym żyje, oraz decyduje o tym, co może do niej wniknąć, a co zostanie wydalone. Wewnątrz komórki znajduje się bardzo ważna struktura zwana jądrem. Jest to centrum dowodzenia komórki. Jądro zarządza wszystkimi funkcjami komórki i je kontroluje, a także decyduje o tym, w jaki sposób i kiedy nastąpi jej podział. Wewnątrz komórki znajduje się DNA, które jest podobne do programu komputerowego sterującego daną komórką.
W wyniku podziału komórki powstają dwie komórki potomne. Jako pierwsze rozdwaja się i duplikuje DNA w taki sposób, żeby każda połówka miała kompletny oraz identyczny program właściwy tej komórce. Następnie dzieli się błona komórkowa i wszystkie pozostałe organelle. Każda nowa komórka potomna jest identyczna ze swoją komórką macierzystą, ma takie same części składowe, jądro oraz informacje zawarte w DNA.
Żywe organizmy złożone, na przykład człowiek, są zbudowane z milionów komórek. Grupy komórek wykonują wyspecjalizowane zadania, powodując sprawne działanie całego systemu. Niektóre z nich tworzą mięsień sercowy i mają zdolność kurczenia się. Inne budują układ pokarmowy i produkują enzymy trawienne lub też wchłaniają składniki odżywcze. Jeszcze inne tworzą wątrobę i spełniają funkcję filtrów krwi oraz magazynują energię. Jednak wszystkie komórki współpracują w utrzymywaniu przy życiu tego potężnego systemu, jakim jest ludzkie ciało, oraz w utrzymywaniu go w dobrej kondycji w jego środowisku naturalnym. Każda komórka żyje, rośnie i okresowo dzieli się w pewien szczególny i kontrolowany sposób, który jest zgodny z programem zawartym w DNA.

BUDOWA PRAWIDŁOWEJ KOMÓRKI
Rozrost prawidłowych komórek odbywa się w ograniczonej przestrzeni. Komórki kości nie rozrastają się na mięśnie, które je otaczają, a komórki budujące żołądek nie rozrastają się na trzustkę, chociaż znajdują się w jej bezpośrednim sąsiedztwie.
Prawidłowe komórki dzielą się w ściśle określonym tempie, podporządkowanym ich funkcji, żywotności oraz informacji zawartej w DNA. Niektóre komórki żyją krótko i często się dzielą. Życie określonych białych ciałek krwi trwa tylko 72 godziny, a komórek jelit - zaledwie 2 tygodnie. Inne komórki żyją dłużej. Krwinki czerwone zaś średnio od 3 do 4 miesięcy.
Niektóre komórki istnieją tak długo, jak organizm, który współtworzą, a dzielą się tylko wtedy, gdy zachodzi konieczność wymiany uszkodzonej komórki na nową. Na przykład, jeśli osoba dorosła złamie rękę, rozpocznie się proces podziału komórek kości zmierzający do naprawienia uszkodzenia. Po zrośnięciu się kości komórki kostne dorosłego dzielą się tylko sporadycznie. Pewne komórki po osiągnięciu dojrzałości już nigdy się nie dzielą. Komórki mózgowe nie ulegają podziałowi i nie są zastępowane nowymi nawet wtedy, jeśli zostaną uszkodzone. Tempo podziału prawidłowych komórek jest specyficzne dla każdej grupy i jest ściśle kontrolowane przez właściwy dla niej program zawarty w DNA.
Prawidłowe komórki mają tendencje do tworzenia zwartej całości, tak więc nie odrywają się i nie są przenoszone wraz z krwią, chociaż przepływa ona obok każdej z nich. Gdyby prawidłowa komórka się oderwała i została uniesiona przez krew, to po osadzeniu się w innym miejscu ciała wkrótce by obumarła. Prawidłowe komórki są zróżnicowane – patolog może z łatwością określić rodzaj komórki i jej pochodzenie. Komórki wątroby wyglądają inaczej niż komórki pęcherza moczowego, a komórki kości są zdecydowanie inne niż komórki mózgowe. Te, które pełnią odmienne funkcje, różnią się wielkością, kształtem oraz średnicą jądra.

W JAKI SPOSÓB KOMÓRKI SĄ ODŻYWIANE
Każda komórka znajdująca się w ciele jest nieustannie obmywana strumieniem krwi. Krew transportuje tlen z płuc oraz składniki odżywcze z układu pokarmowego. Serce przepompowuje ją wielkimi tętnicami, potem coraz to mniejszymi naczyniami krwionośnymi, doprowadzając ją do każdej komórki i dostarczając zarówno tlen, jak i energię. Następnie krew zabiera substancje wydalone przez komórki i transportuje je do organów filtrujących oraz oczyszczających (nerki, wątroba, płuca) w celu ich przetworzenia lub wydalenia z organizmu. Za każdym razem, kiedy wydychamy, pozbywamy się niektórych niepotrzebnych substancji (dwutlenek węgla), będących produktem ubocznym funkcjonowania komórki. A gdy oddajemy mocz, usuwamy niepotrzebne produkty odfiltrowane przez nerki. Krew jest w rzeczywistości pewnego rodzaju systemem transportowym, dostarczającym substancje podtrzymujące życie, a następnie usuwającym odpadki.

W JAKI SPOSÓB KOMÓRKI SĄ CHRONIONE
System immunologiczny zapewnia ciału ochronę, wysyłając białe ciałka krwi (możemy je nazwać komórkami-żołnierzami), które wyszukują i niszczą bakterie oraz wirusy. Białe ciałka krwi znajdują się we krwi i wraz z nią obmywają każdą komórkę. Gromadzą się w zainfekowanym miejscu, otaczają i niszczą bakterie oraz wirusy, po czym naczyniami limfatycznymi wędrują do węzłów chłonnych.
Węzły chłonne znajdują się w różnych miejscach ciała i pełnią funkcję stacji filtrów. Każdy węzeł przyjmuje limfocyty (jeden z rodzajów białych ciałek krwi), które zostały wypłukane z danego organu Tu właśnie bakterie, zużyte limfocyty oraz odpadki zostają odfiltrowane i zniszczone. Na ogół nie jesteśmy świadomi istnienia węzłów chłonnych. Możemy je jednak wyczuć, kiedy są obrzmiałe w wyniku stanu zapalnego. Podczas infekcji gardła lub bólu zęba wyczuwamy powiększone węzły chłonne podżuchwowe. W wyniku infekcji okolic miednicy wyczuwamy opuchnięte węzły chłonne pachwinowe, a kiedy wystąpi stan zapalny ramienia - nabrzmiałe węzły chłonne pod pachami. Lekarze wiedzą, gdzie znajdują się węzły chłonne poszczególnych organów, i wiedzą, którym należy się przyjrzeć pod mikroskopem, kiedy szukają komórek nowotworowych.

BUDOWA KOMÓRKI NOWOTWOROWEJ
Nowotwór powstaje w wyniku mutacji lub zmiany w kodzie DNA pojedynczej prawidłowej komórki znajdującej się w dowolnej części ciała. Gdy dojdzie do takiej zmiany, to zmieni się kod DNA i komórka przestanie funkcjonować normalnie. Zmiana lub mutacja często powoduje tak duże uszkodzenie komórki, że ginie ona lub nie jest w stanie się dzielić. Jeżeli natomiast zmutowana komórka przeżyje i rozpocznie proces podziału, to może zacząć funkcjonować całkiem odmiennie od otaczających ją komórek. Jej wygląd będzie także nieprawidłowy.
Komórki nowotworowe są różnorodne: mają różne rozmiary i kształty, większe i mniejsze jądra. Mogą nie tworzyć uporządkowanego i przewidywalnego skupiska komórek, a ponadto być niezdolne do wykonywania przeznaczonych im funkcji.
Często dzielą się one w niekontrolowany sposób w tempie odmiennym od zwykłego, ponieważ nie mają mechanizmu kontroli wzrostu. Mogą się dzielić bardzo szybko, a następnie tłoczyć się, napierać na inne organy lub je blokować, a tym samym uniemożliwiać im wykonywanie zwykłych czynności. Komórki nowotworowe nie pozostają w obrębie jednej przestrzeni, lecz rozrastają się na sąsiednie organy i dlatego nazywamy je inwazyjnymi. Często wyglądają na niedojrzałe, ponieważ dzielą się kilkakrotnie, zanim osiągną pełny rozwój. Są także bardziej podatne na ponowną mutację.
Jeżeli prawidłowe komórki mają tendencję do tworzenia zwartych skupisk, to komórki nowotworowe są bardziej skłonne do przemieszczania się do innych części ciała wraz ze strumieniem krwi. Mogą także wędrować naczyniami limfatycznymi, atakując organy. Większość takich oderwanych komórek zostaje zniszczona przez system obronny organizmu, odfiltrowana i wyeliminowana, tak samo jak bakterie oraz inne produkty wydalone przez komórki. Jeżeli jednak oderwane komórki nowotworowe zdołają przeżyć, to mogą zacząć się rozwijać w innym miejscu lub uszkodzić inne organy.

Tekst opracowano na podstawie książki  Chemioterapia. Radioterapia – J. McKay, Hirano N.