TEMAT: Praca z ludźmi nieuleczalnie chorymi ( dla młodzieży).

CEL DYDAKTYCZNY: uświadomić uczniom, że nieuleczalnie chorzy są wśród nas i potrzebują akceptacji i zrozumienia.

CEL WYCHOWAWCZY: wychować do postawy altruistycznej wobec chorych.

METODY: dyskusja, bibliodrama, pogadanka, wykład, list.

ŚRODKI DYDAKTYCZNE: Pismo św., film.

1. PUNKT WYJŚCIA.

Dzielimy klasę na cztero bądź pięcioosobowe grupy i rozdajemy im tekst listu nieuleczalnie chorej dziewczyny. Do pracy z tekstem stawiamy pytania:

- Dlaczego osoby nieuleczalnie chore często tracą wiarę w sens życia?

- Z czym najtrudniej się pogodzić, czego najbardziej brak człowiekowi nieuleczalnie choremu?

„Ile jeszcze mam czasu? Nie wiem i nie czuję tego. Chcę wstać, ubrać się i iść. Iść na spacer. Ale najpierw chcę się ubrać. Do bólu tego pragnę. Chcę założyć spodnie, albo długą spódnicę i bluzkę, albo sweter. Chcę mieć wygląd. Chcę wyglądać, mieć strój, buty. Właśnie – buty. Mieć buty i iść. Iść na spacer i po drodze zrywać rozkwitające gałązki jabłoni. Jakie to byłoby piękne. Moje myśli mnie bolą od tych marzeń. Nie mogę wstać, nie mogę się ubrać, nie mogę iść już od dwóch lat. I jak długo jeszcze? Marzę o bluzkach, majtkach, rajstopach, sweterkach, rzeczach, które stały mi się obce. Mam ochotę je dotykać, głaskać, położyć obok siebie, patrzeć na nie i nic więcej. Jestem przecież zwolniona z życia. ZWOLNIONA Z ŻYCIA!!!” J.Drażba

Można pomóc uczniom dojść do wniosków: brak zdrowia, ograniczenie roli w życiu, niemożność pracy, bezsens i brak nadziei, poczucie pustki, ograniczenie zdolności tworzenia, poczucie wyobcowania, poczucie niezrozumienia, niemożność wykonywania codziennych czynności, utrata wiary w Boga i w ludzi…

Wnioski zapisujemy na tablicy.

2. PRZEKAZ TREŚCI.

Ukazanie jaka powinna być nasza postawa wobec cierpienia innych, jak wobec cierpienia człowieka zachowuje się Jezus.

Dajemy do przeczytania tekst z Pisma Św. – Mk.2,1–12 „Uzdrowienie paralityka” (może go odczytać jedna osoba).

Do tekstu organizujemy scenkę rodzajową – bibliodrama (silni uczniowie niosą na ramionach kolegę, kilka osób z klasy robi tłum, który przeszkadza dojść do Jezusa).

Wywołujemy dyskusję:

a)co czuje Jezus?

b)co czuje niesiony na ramionach paralityk?

c)co czują niosący chorego?

d)co czują ludzie z tłumu?

Tłum nie chce przepuścić chorego bo sam ma sprawę do Jezusa – egoizm i znieczulica.

Niosący chorego szukają sposobu by pomóc, dziwią się bezduszności tłumu, muszą być bardzo ostrożni. Może pojawia się zwątpienie i chęć odwrotu.

Chory ufa przyjaciołom, ale się boi (upadku, odwrotu, odmowy lub bezradności Jezusa).

Jezus widzi upór niosących, widzi potrzebę pomocy, w chorym dostrzega człowieka.

Pokazać jak ważną rolę w życiu chorego odgrywają inni ludzie, jak ważne jest zainteresowanie chorym człowiekiem.

Eutanazja – to głośne wołanie o miłość. Wielu ludzi nieuleczalnie chorych gdy ma opiekę, gdy czują miłość i zainteresowanie bliskich nie myśli o śmierci. Chrześcijanin odpowiadając na nieuleczalne cierpienie drugiego człowieka, jest zobowiązany w duchu miłości, naśladując Jezusa, nieść nawet minimalną pomoc choremu.

Mówiąc o pomocy chorym należy w kilku słowach odwołać się do istniejących i wypróbowanych sposobów pracy z nieuleczalnie chorymi (podkreślić rolę Kościoła i Caritas).

Pewnym rodzajem odpowiedzi na nieuleczalne schorzenia jest instytucja hospicjum i opieki paliatywnej.

a)Opieka paliatywna – pallium słowo łacińskie oznaczające płaszcz grecki, obszerny, dobrze otulający, inaczej łagodzenie cierpień.

b) Hospicjum – pochodzi od słowa gościnność (hospitality, hospital, hostel) – udzielanie gościny (dom, szpital, gościna serca), ulgi w cierpieniach; pielgrzymom wędrującym do Ziemi Świętej, gościny udzielali ludzie w swoich domach. Hospicja, szpitale ofiarujące opiekę umierającym, znane były już w pierwszych wiekach po narodzeniu Chrystusa (Hospicjum św. Błażeja – IVw.). Hospicjum to również drewniany szpital w X w. przy Katedrze Poznańskiej.

Opieka paliatywna i hospicyjna, zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) stanowią ten sam rodzaj opieki, cechujący się wszechstronnością aktywnych działań mających na celu zaspokojenie wielorakich cielesnych, psychicznych, socjalnych i duchowych potrzeb chorych z nie poddającą się leczeniu przyczynowemu – zagrażającą życiu postępującą chorobą oraz zapewnienie wsparcia ich rodzinom podczas choroby i w okresie osierocenia – po śmierci bliskiej osoby. Do zadań zespołu profesjonalnego i wolontariuszy należy leczenie bólu, duszności, nudności, wymiotów i innych dokuczliwych objawów, łagodzenie lęku i depresji, przeciwdziałanie osamotnieniu i izolacji oraz ofiarowanie wsparcia duchowego. Celem działań wielodyscyplinarnego zespołu jest dążenie do poprawy jakości szybko uciekającego życia oraz zapewnienie opieki jego rodzinie. Obejmuje ona przede wszystkim chorych w terminalnej fazie choroby nowotworowej i AIDS – jednak w ostatnich latach zgodnie z zaleceniami WHO, opieką paliatywną otaczani są również chorzy z nienowotworowymi, ograniczającymi życie schorzeniami, dotyczy to w szczególności dzieci i młodocianych.

Do innych chorób wchodzących w zakres opieki paliatywnej poza zaawansowana chorobą nowotworową i AIDS należy zaliczyć przewlekłe postępujące choroby degeneracyjne, zapalne, niedokrwienne, przebiegające ze znacznym nasileniem trudnych do zwalczenia objawów (ból może być częstym, trudnym do uśmierzenia objawem), szybką progresją i zniedołężnieniem. Do takich chorób należą: choroby mięśniowo-nerwowe, gościec, choroby niedokrwienne kończyn, przewlekłe zapalenie trzustki, stany po udarze mózgu, nie poddająca się leczeniu niewydolność krążenia, oddychania, nerek, choroba Alzheimera i trudne do wyleczenia odleżyny.

Opieka ta respektuje prawo do życia i jest przeciwna eutanazji, uznając równocześnie śmierć jako zjawisko naturalne. Medycyna paliatywna sprzeciwia się stosowaniu intensywnej, uporczywej terapii mającej na celu przedłużenie gasnącego życia za wszelką cenę. Istotnym wymogiem opieki paliatywnej jest jej ciągłość – stała dostępność – 7 dni w tygodniu, 24 godziny na dobę.

W ostatnich latach powstało szereg różnych form organizacyjnych opieki paliatywnej. Oprócz najbardziej rozpowszechnionej opieki domowej, tworzone są oddziały stacjonarne w obrębie szpitali lub w budynkach wolno stojących – jako składowe hospicjum. Małe są jeszcze natomiast doświadczenia w organizacji poradni dla rodzin chorych osieroconych, zespołów wspierających, w szpitalach i domach dla przewlekle chorych oraz w zakresie ośrodków opieki dziennej i poradni leczenia obrzęku limfatycznego.

3. INTERIORYZACJA.

Wracając do przeżytej bibliodramy pokazać uczniom, że Jezus jest wrażliwy na cierpienia i chorobę człowieka. Pokazać, że są również ludzie, którzy w imię chrześcijańskiej miłości pełnią posługę wśród nieuleczalnie chorych.

W tym miejscu dobrze puścić fragment filmu o pracy bł. Matki Teresy z Kalkuty z nieuleczalnie chorymi i odrzuconymi przez społeczeństwo pt.: „Matka Teresa” (wcześniej przygotować odpowiedni i nie za długi fragment).

Należy wprowadzić uczniów w nastrój rachunku sumienia, niech odpowiedzą sobie na pytanie czy są wrażliwi na choroby innych ludzi, czy potrafią być cierpliwi w kontaktach z chorymi np. z członkami rodziny. Jeśli mają sobie coś do wyrzucenia niech w chwili ciszy przeproszą Jezusa za to, że nie potrafią Go naśladować, niech przeproszą za swoje zaniedbania i niech poproszą o umiejętność bycia z chorymi. Mogą też złożyć obietnicę, że postarają się zgłosić jako wolontariusze do hospicjum.

Interioryzację należy zakończyć modlitwą (do wyboru) za ludzi nieuleczalnie chorych.

4. PODSUMOWANIE.

W podsumowaniu dajemy uczniom możliwość sformułowania tematu. Z propozycji jakie padną, wybrać jedną i zapisać do zeszytu (nie musi być taka jak zaproponowana na początku tego konspektu).

Jako pracę domową należy polecić uczniom, aby napisali w zeszycie krótki list: Napisz jako chrześcijanin list do człowieka nieuleczalnie chorego.

Ks. Tomasz Wójtowicz